2023, Korytowski, Juliusz, Stasik, Rafał, Fiedler, Michał

Śródleśne małe zbiorniki wodne zarówno pochodzenia antropogenicznego, jak i te o charakterze wytopiskowym (glacigenicznym), odgrywają niezwykle istotną rolę w kształtowaniu gospodarki wodnej mikrozlewni leśnych. Zretencjonowana w tych zbiornikach woda pozytywnie wpływa na wody gruntowe przyległych siedlisk leśnych, zasilając je w okresach posuch. Poznanie składowych bilansu wodnego tych niewielkich najczęściej akwenów może przyczynić się do ich ochrony, w kontekście działań związanych np. z ich odtwarzaniem. Pozwala także poznać ich funkcjonowanie. Podstawowym celem prowadzonych badań była analiza składowych bilansu wodnego dwóch różniących się pod względem zasilania śródleśnych oczek wodnych zlokalizowanych w zlewniach Niesobu i Pomianki – lewobrzeżnych dopływów Prosny. Uzyskane w latach hydrologicznych 2013, 2015 i 2016 wyniki badań pozwoliły stwierdzić, że w największym stopniu o przychodach w bilansie wodnym bezodpływowego oczka nr 1 decydował opad atmosferyczny na jego powierzchnię. W półroczach zimowych omawianych lat zasilanie oczka opadem kształtowało się na poziomie od 274 m3 (2015) do 432 m3 (2016), a w półroczach letnich osiągało wartości od 155 m3 (2016) do 684 m3 (2013). Natomiast czynnikiem, który w największym stopniu decydował o rozchodach w równaniu bilansowym tego oczka, było parowanie z jego powierzchni. W półroczach zimowych osiągało ono wartości od 177 m3 (2016) do 345 m3 (2013), a w półroczach letnich kształtowało się na poziomie od 385 m3 (2016) do 496 m3 (2015). W drugim analizowanym śródleśnym oczku wodnym nr 5 czynnikami decydującymi o kształtowaniu się bilansu były te związane z poziomą wymianą wody. Po stronie przychodów w największym stopniu o bilansie decydował dopływ źródliskowy, wynoszący średnio w analizowanych latach 46 873 m3 . Natomiast największy wpływ na ubytki wody miał odpływ z tego zbiornika do pobliskiego rowu, kształtujący się w omawianych latach średnio na poziomie 69 348 m3.

2023, Kęsicka, Barbara, Kozłowski, Michał, Stasik, Rafał, Pińskwar, Iwona

This modeling study focused on the hydrological and water quality effects of controlled drainage (CD) when operated using a subsurface drainage system in an agricultural field in the Wielkopolska region. The DRAINMOD hydrologic model was well calibrated and validated in an experimental field. This model was used in the performance of CD and free drainage (FD) combinations (108 and 27, respectively) in a near-future climate change scenario. The objective was to understand the potential of CD on the groundwater table (GWT), drainage outflow, surface runoff, and nitrogen and phosphorus reduction under projected climate conditions in Poland during the 21st century with shared socioeconomic pathway SSP370. The results indicated that the earliest start of CD practice is the most effective in increasing GWT. Compared to current climatic conditions, when applying CD on 1 March in the near future, with an initial GWT of 60 and 80 cm b.s.l. in wet years, drainage outflows will increase by 33% and 80% for the GFDL model, by 30% and 40% for the MPI model, and by 17% and 23% for the UKESM model. Comparing the surface runoff values obtained to current climate conditions, the MPI, GFDL, and UKESM models predict a significant increase in surface runoff in the near future, which is due to the predicted increase in precipitation. The annual NO3–N reduction was by 22, 19, and 15 kg per hectare for wet, normal, and dry years, respectively, in the near future. Among the climate scenarios, the UKESM model predicted higher NO3–N and PO4 leaching values compared to the MPI and GFDL models.