Ocena możliwości zachowania wsi olęderskich na terenach zagrożonych powodzią
Type
Project
Date Issued
2018
Author
Joanna Kubiak
Discipline
environmental engineering, mining and energy
Abstract (PL)
Celem projektu jest stworzenie metody oceny możliwości zachowania krajobrazu wsi
związanego z osadnikami olęderskimi na terenach zagrożonych powodzią. Planowane adania mają charakter metodyczny i prowadzą do opracowania metody, która da jednoznaczną odpowiedź czy tereny wiejskie posiadające cechy krajobrazu olęderskiego mogą dalej funkcjonować i rozwijać się pomimo występowania zjawisk powodziowych. Przeprowadzona zostanie ocena możliwości zachowania wsi olęderskich położonych w dolinie Warty na całym odcinku przepływającym przez Puszczę Pyzdrską z użyciem wypracowanej metodyki.
Zakłada się, że zachowanie krajobrazu osadniczego wsi olęderskich na terenach zagrożonych powodzią wymaga uwzględnienia struktury funkcjonalno-przestrzennej wsi,
kwestii krajobrazowych i estetycznych oraz warunków hydraulicznych związanych z powodziami. Możliwość zachowania tego krajobrazu może być określona z wykorzystaniem odpowiedniego hierarchicznego wielokryterialnego systemu oceny.
Zastosowana metoda badawcza / metodyka
Badania zostaną przeprowadzone na przykładzie osadnictwa olęderskiego zlokalizowanego w Puszczy Pyzdrskiej (obszar w Wielkopolsce pomiędzy Pyzdrami – Kaliszem – Koninem). Badania obejmują wsie, które w latach od 1746 do 1864 otrzymały podczas ich zakładania akt lokacyjny na prawie olęderskim. Część badań, związana z ryzykiem i zagrożeniem powodziowym, będzie przeprowadzona w dolinie Warty na odcinku Zagórów – Pyzdry.
Koncepcja badań zakłada podział prac na pięć następujących po sobie etapów: prace wstępne, inwentaryzacja wsi olęderskich na obszarze Puszczy Pyzdrskiej, charakterystyka struktur przestrzennych występujących we wsiach wsi olęderskich, rozpoznanie zagrożenia powodziowego na odcinku Zagórów – Pyzdry, badania metodologiczne systemu oceny.
Badania na modelu będą wykorzystywać metody analizy wielokryterialnej. Pozwalają one na wyszczególnienie najistotniejszych kryteriów tej oceny, którymi powinien kierować się decydent – władze lokalne. W zależności od podejścia planistycznego decydenta (decyzja wynikająca ze stanu obecnego – znalezienie optymalnego rozwiązania lub z przyjętej odgórnie strategii planistycznej – sprawdzenie która koncepcja zagospodarowania jest optymalna) wypracowana metoda pozwoli na określenie czy miejscowości podlegające ocenie mogą zostać zachowane i dalej funkcjonować jako obszar wiejski czy zgodnie z wytycznymi przeciwpowodziowymi zabudowa z tych obszarów powinna być wycofywana.
Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki
Badania będące przedmiotem projektu mają doprowadzić do wypracowania metodologii oceny możliwości zachowania wsi na terenach zagrożonych powodzią.
Projekt poszerzy dostępną metodologię badawczą w zakresie gospodarki przestrzennej.
Wyniki badań znacząco pogłębią stan wiedzy z zakresu osadnictwa olęderskiego –
charakterystycznych cech zabudowy, układów przestrzennych i struktury zagospodarowania
na obszarze Puszczy Pyzdrskiej, a także odporności takich układów na przepływ wód wielkich. Wypracowany system oceny umożliwi racjonalną ocenę zagospodarowania przestrzennego obszarów cennych kulturowo na terenach zagrożonych powodzią.
związanego z osadnikami olęderskimi na terenach zagrożonych powodzią. Planowane adania mają charakter metodyczny i prowadzą do opracowania metody, która da jednoznaczną odpowiedź czy tereny wiejskie posiadające cechy krajobrazu olęderskiego mogą dalej funkcjonować i rozwijać się pomimo występowania zjawisk powodziowych. Przeprowadzona zostanie ocena możliwości zachowania wsi olęderskich położonych w dolinie Warty na całym odcinku przepływającym przez Puszczę Pyzdrską z użyciem wypracowanej metodyki.
Zakłada się, że zachowanie krajobrazu osadniczego wsi olęderskich na terenach zagrożonych powodzią wymaga uwzględnienia struktury funkcjonalno-przestrzennej wsi,
kwestii krajobrazowych i estetycznych oraz warunków hydraulicznych związanych z powodziami. Możliwość zachowania tego krajobrazu może być określona z wykorzystaniem odpowiedniego hierarchicznego wielokryterialnego systemu oceny.
Zastosowana metoda badawcza / metodyka
Badania zostaną przeprowadzone na przykładzie osadnictwa olęderskiego zlokalizowanego w Puszczy Pyzdrskiej (obszar w Wielkopolsce pomiędzy Pyzdrami – Kaliszem – Koninem). Badania obejmują wsie, które w latach od 1746 do 1864 otrzymały podczas ich zakładania akt lokacyjny na prawie olęderskim. Część badań, związana z ryzykiem i zagrożeniem powodziowym, będzie przeprowadzona w dolinie Warty na odcinku Zagórów – Pyzdry.
Koncepcja badań zakłada podział prac na pięć następujących po sobie etapów: prace wstępne, inwentaryzacja wsi olęderskich na obszarze Puszczy Pyzdrskiej, charakterystyka struktur przestrzennych występujących we wsiach wsi olęderskich, rozpoznanie zagrożenia powodziowego na odcinku Zagórów – Pyzdry, badania metodologiczne systemu oceny.
Badania na modelu będą wykorzystywać metody analizy wielokryterialnej. Pozwalają one na wyszczególnienie najistotniejszych kryteriów tej oceny, którymi powinien kierować się decydent – władze lokalne. W zależności od podejścia planistycznego decydenta (decyzja wynikająca ze stanu obecnego – znalezienie optymalnego rozwiązania lub z przyjętej odgórnie strategii planistycznej – sprawdzenie która koncepcja zagospodarowania jest optymalna) wypracowana metoda pozwoli na określenie czy miejscowości podlegające ocenie mogą zostać zachowane i dalej funkcjonować jako obszar wiejski czy zgodnie z wytycznymi przeciwpowodziowymi zabudowa z tych obszarów powinna być wycofywana.
Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki
Badania będące przedmiotem projektu mają doprowadzić do wypracowania metodologii oceny możliwości zachowania wsi na terenach zagrożonych powodzią.
Projekt poszerzy dostępną metodologię badawczą w zakresie gospodarki przestrzennej.
Wyniki badań znacząco pogłębią stan wiedzy z zakresu osadnictwa olęderskiego –
charakterystycznych cech zabudowy, układów przestrzennych i struktury zagospodarowania
na obszarze Puszczy Pyzdrskiej, a także odporności takich układów na przepływ wód wielkich. Wypracowany system oceny umożliwi racjonalną ocenę zagospodarowania przestrzennego obszarów cennych kulturowo na terenach zagrożonych powodzią.
Abstract (EN)
The aim of the research project is to develop a method that would allow to assess the possibility of preserving the so-called Olęder villages on lands under the risk of flood. The studies planned are to result in a method that would allow to clearly assess the chance for areas sharing features of Olęder countryside to function and develop despite repeated flood episodes. It is assumed that preserving the countryside of Olęder settlements on lands under flood risk requires taking the functional and spatial structure, landscape and aesthetic factors, as well as hydraulics, into account. The possibility of preserving the countryside can be estimated by means of the adequate multi-criteria hierarchical assessment system.
The studies will be conducted on Olęder settlements located in Puszcza Pyzdrska (the Pyzdry Forest, located in the Pyzdry – Kalisz – Konin region). Settlements which obtained the foundation act under Olęder law, in the period from 1746 to 1864, will be subject to investigation. Studies on flood threat and risk will be conducted in the Zagórów – Pyzdry part of the Warta river valley. There are five subsequent stages of the research planned: introductory works, Olęder settlements’ survey in Puszcza Pyzdrska, spatial arrangements survey in Olęder settlements, flood threat identification in the Zagórów – Pyzdry region, assessment system development and validation. Model-based studies will be conducted by means of the multi-criteria analysis. They will allow for selecting the most crucial assessment criteria which can be used by the decision maker, i.e. local authorities. The method developed will allow to determine whether particular villages can keep their original functional organization or whether buildings should be gradually removed from a given area in accordance with the antiflood rules. This will also depend on one’s planning approach (i.e. on whether one makes decisions based on the existing state or official planning strategy).
The aim of the studies conducted within the project is to develop a method of assessing the possibility of preserving the settlements on lands under flood risk. Their outcome will enrich the current methodological state within the domain of land planning and management. The results of the studies will also deepen the knowledge about Olęder settlements, including their building, spatial arrangements and management structure characteristics, in the area of Puszcza Pyzdrska, as well as the way such settlements change under the flow of water bodies. The system developed will allow for the rational assessment of spatial planning and management of culturally valuable lands under flood risk.
The studies will be conducted on Olęder settlements located in Puszcza Pyzdrska (the Pyzdry Forest, located in the Pyzdry – Kalisz – Konin region). Settlements which obtained the foundation act under Olęder law, in the period from 1746 to 1864, will be subject to investigation. Studies on flood threat and risk will be conducted in the Zagórów – Pyzdry part of the Warta river valley. There are five subsequent stages of the research planned: introductory works, Olęder settlements’ survey in Puszcza Pyzdrska, spatial arrangements survey in Olęder settlements, flood threat identification in the Zagórów – Pyzdry region, assessment system development and validation. Model-based studies will be conducted by means of the multi-criteria analysis. They will allow for selecting the most crucial assessment criteria which can be used by the decision maker, i.e. local authorities. The method developed will allow to determine whether particular villages can keep their original functional organization or whether buildings should be gradually removed from a given area in accordance with the antiflood rules. This will also depend on one’s planning approach (i.e. on whether one makes decisions based on the existing state or official planning strategy).
The aim of the studies conducted within the project is to develop a method of assessing the possibility of preserving the settlements on lands under flood risk. Their outcome will enrich the current methodological state within the domain of land planning and management. The results of the studies will also deepen the knowledge about Olęder settlements, including their building, spatial arrangements and management structure characteristics, in the area of Puszcza Pyzdrska, as well as the way such settlements change under the flow of water bodies. The system developed will allow for the rational assessment of spatial planning and management of culturally valuable lands under flood risk.