Analiza wpływu cech morfologicznych koryta na przestrzenne zróżnicowanie stężeń pierwiastków ziem rzadkich w osadach dennych rzek nizinnych o różnym stopniu przekształcenia
| dc.abstract.en | The scientific goal of the project is to assess the spatial variability of concentrations of rare earths (La, Ce, Pr, Nd, Sm, Eu, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Lu, Y) in the bottom sediments of a lowland river in sections with different the degree of conversion. The goal was also to try to answer the following questions: 1. How are the features morphological lowland river beds of different transformation degree affect sediment transport and decomposition of rare earth pollutants? 2. Is it possible to identify areas that will be particularly vulnerable to the deposition of rare earth elements in the future? Two research hypotheses were assumed: 1. Greater spatial differentiation of the content of earth elements rare, it occurs in beds with a lower degree of transformation. 2. Higher concentrations of earth elements rare, they occur in the plows and convex edges. Concept and task plan. Due to the significant gaps in diagnosis, widely emphasized in recent literature of rare earth elements in the aquatic environment, undertaking research in this area is highly innovative. The project includes pioneering research in Poland and unique in Europe, and the results obtained in will significantly contribute to increasing knowledge and pointing the direction of future research. Implementation the submitted application will enable the identification of areas particularly endangered by the presence of elements Rare earths and identifying them as sites for further research after the end of the project. Testing it will significantly contribute not only to the location of risk areas, but also to indicate them further research directions related to, inter alia, negative impact on aquatic ecosystems (e.g. plants). After the preliminary studies are completed, it is planned to extend them to include the bottom sediment-water plant system and submitting an application for a national grant for this purpose, in order to analyze not only rivers lowland, but also upland and mountainous. The individual types of rivers differ to a great extent hydraulic conditions, which will allow for even more precise definition of the factors influencing distribution of rare earth elements. Due to the ongoing climate change, according to the person carrying out the research task, the research should also be extended to include rivers with similar conditions hydraulics, but in different climatic conditions, for which it is also necessary submission of a project with the possibility of applying for international cooperation (eg SONATA). Previous experience of the person carrying out the research task in terms of internships and international conferences will allow you to plan research in cooperation, among others with scientists from Portugal, Spain and Slovakia. | |
| dc.abstract.pl | Celem naukowym projektu jest ocena przestrzennej zmienności stężeń pierwiastków ziem rzadkich (La, Ce, Pr, Nd, Sm, Eu, Gd, Tb, Dy, Ho, Er, Tm, Lu, Y) w osadach dennych rzeki nizinnej na odcinkach o różnym stopniu przekształcenia. Jako cel postawiono również próbę odpowiedzi na pytania: 1. W jaki sposób cechy morfologiczne koryta rzek nizinnych o różnym stopniu przekształcenia wpływają na transport rumowiska i rozkład zanieczyszczeń pierwiastkami ziem rzadkich? 2. Czy istnieje możliwość określenia obszarów, które w sposób szczególny są narażone będą za depozycję pierwiastków ziem rzadkich w przyszłości? Założono 2 hipotezy badawcze: 1. Większe zróżnicowanie przestrzenne zawartości pierwiastków ziem rzadkich występuje w korytach o mniejszym stopniu przekształcenia. 2. Wyższe stężenia pierwiastków ziem rzadkich występują w plosach i brzegach wypukłych. Koncepcja i plan zadań. Do analiz wytypowano dwa odcinki rzeki Flinty o różnym stopniu przekształcenia (seminaturalny, uregulowany), charakteryzujące się różnymi cechami morfologicznymi koryta. W celu określenia wyłącznie wpływu cech morfologicznych na zanieczyszczenie pierwiastkami ziem rzadkich, wytypowano odcinki jednej rzeki, charakteryzującej się tym samym materiałem dennym oraz brakiem źródeł dopływu zanieczyszczeń pomiędzy analizowanymi odcinkami. Ze względu na szeroko podkreślane w najnowszej literaturze, znaczne braki w rozpoznaniu pierwiastków ziem rzadkich w środowisku wodnym, podjęcie badań w tym zakresie jest wysoce innowacyjne. Projekt obejmuje pionierskie badania w Polsce i unikalne w Europie a uzyskane wyniki w znaczny sposób przyczynią się do poszerzenia wiedzy i wskazania kierunku przyszłych badań. Realizacja złożonego wniosku umożliwi wskazanie obszarów szczególnie zagrożonych na występowanie pierwiastków ziem rzadkich i wskazanie je jako miejsca dalszych badań po zakończeniu projektu. Przeprowadzenie badań w znaczny sposób przyczyni się nie tylko do zlokalizowania obszarów zagrożonych, ale również wskazania dalszych kierunków badań związanych z m.in. negatywnym oddziaływaniem na ekosystemy wodne (np. rośliny). Po zakończeniu wstępnych badań, planuje się ich rozszerzenie badań o układ osady denne-wodarośliny i złożenie w tym celu wniosku o grant o zasięgu krajowym mając na celu analizę nie tylko rzek nizinnych, ale również wyżynnych i górskich. Poszczególne typy rzek w znacznym stopniu różnią się warunkami hydraulicznymi co pozwoli na jeszcze dokładniejsze sprecyzowanie czynników wpływających na rozmieszczenie pierwiastków ziem rzadkich. Ze względu na zachodzące zmiany klimatyczne, zdaniem osoby realizującej zadanie badawcze należy również poszerzyć badania o rzeki o podobnych warunkach hydraulicznych, ale znajdujące się w innych warunkach klimatycznych, do czego niezbędne jest również złożenie projektu z możliwością ubiegania się o współpracę międzynarodową (np. SONATA). Dotychczasowe doświadczenie osoby realizującej zadanie badawcze pod względem staży i konferencji międzynarodowych pozwoli na zaplanowanie badań w kooperacji m.in. z naukowcami z Portugalii, Hiszpanii oraz Słowacji. | |
| dc.contributor.author | Joanna Jaskuła | |
| dc.date.accessioned | 2025-06-30T14:40:43Z | |
| dc.date.available | 2025-06-30T14:40:43Z | |
| dc.date.issued | 2021 | |
| dc.identifier.project | 2021/05/X/ST10/00029 | |
| dc.identifier.uri | https://sciencerep.up.poznan.pl/handle/item/3564 | |
| dc.pbn.affiliation | environmental engineering, mining and energy | |
| dc.subject.pl | pierwiastki ziem rzadkich, osady denne, morfologia rzek | |
| dc.title | Analiza wpływu cech morfologicznych koryta na przestrzenne zróżnicowanie stężeń pierwiastków ziem rzadkich w osadach dennych rzek nizinnych o różnym stopniu przekształcenia | |
| dc.title.alternative | Analysis of the influence of the morphological features of the trough on spatial differentiation of the concentrations of earth elements rare in the bottom sediments of lowland rivers of varying the degree of conversion | |
| dc.type | Project | |
| dspace.entity.type | Project | |
| project.competition.name | MINIATURA | |
| project.endDate | 2022-08-30T00:00:00 | |
| project.startDate | 2021-08-31T00:00:00 |