Elastyczność (odporność) miast: podatność na ryzyka meteorologiczne polskich miast w kontekście procesów rewitalizacyjnych.
Type
Project
Date Issued
2023
Author
Adam Choryński
Discipline
environmental engineering, mining and energy
Abstract (PL)
W ostatnich latach wiele polskich miast się modernizuje. Wszyscy chcą, by zniszczone i zdegradowane
centra zmieniły swój wygląd, stały się bardziej przyjazne do życia. Miejskie władze wdrażają więc, często
bardzo kosztowe, plany rewitalizacyjne. W ich konsekwencji zmienia się wygląd starówek, centralnych
placów, zmianie ulegają funkcje użytkowe serc miast. Jednak nie wszystkie inwestycje o charakterze
rewitalizacyjnym są pozytywnie postrzegane. Często dochodzi do dramatycznego ograniczenia terenów
zieleni, zastąpienia pięknych skwerów betonowymi placami, którym daleko do bycia przyjaznymi miejscami
do życia. Tego typu tendencje w polskich miastach zostały pejoratywnie ochrzczone mianem „betonozy”. I
choć owa „betonoza” doskwiera wielu mieszkańcom pod względem komfortu życia, może nieść ze sobą
jeszcze poważniejsze zagrożenia, zwiększając ryzyko utraty dobytku, ale i zdrowia, czy nawet życia ludzi.
Powyższe zagrożenie może być skutkiem, dotykających polskie miasta coraz częściej, ekstremalnych
zdarzeń pogodowych. Choć Polsce daleko do zmagań z pogodą na poziomie choćby krajów azjatyckich czy
Australii, to jednak dostrzega się rosnącą liczbę zdarzeń. Co więcej, jak wskazują badania, ekstremalne
zjawiska meteorologiczne będą się stawały coraz poważniejszym zagrożeniem, gdyż mają występować
częściej i z większą intensywnością. Jednym z takich bardziej utrwalonych w powszechnej pamięci zdarzeń,
była burza z sierpnia 2017 roku, w wyniku której, na Pomorzu śmierć poniosły dwie harcerki, a 38 osób zostało
rannych. Wydarzenie to przyczyniło się również do wielu drobniejszych tragedii, jak zniszczenie i urata
dobytku.
Bez wątpliwości, tego typu wydarzenia są najgroźniejsze dla mieszkańców obszarów
zurbanizowanych. Dzieje się tak, gdyż miasta, stanowią zwarty, zabudowany obszar, na którym występuje
nagromadzenie infrastruktury, zasobów oraz jest gęsto zaludniony. Zatem nawet drobne zdarzenie
meteorologiczne może się okazać brzemiennym w skutkach. Co więcej, podatność miejską na ryzyka
meteorologiczne zwiększa również charakter zabudowy terenów miejskich. Znaczna przestrzeń pokryta jest
warstwami nieprzepuszczalnymi, co naraża te miasta na konsekwencje wynikające z opadów nawalnych, gdyż
opadowa woda nie ma możliwości naturalnego przesiąkania do gruntu.
W tym kontekście warto spojrzeć na realizowane w Polsce procesy rewitalizacyjne. Czy zatem
stanowiąc pewien moment przełomowy, w którym jest możliwość przekształcenia tkanki miejskiej, również
pod kątem ograniczania podatności na ryzyka meteorologiczne, polskie miasta korzystają z tej okazji? Czy
może jest wręcz odwrotnie i działania rewitalizacyjne przyczyniają się do zwiększenia podatności na
ekstremalne zdarzenia pogodowe? A może na kształtujące się systemy zarządzania ryzykiem związanym z
intensywnymi zdarzeniami meteorologicznymi – układy elastyczności lub inaczej odporności – wpływają
zupełnie inne czynniki?
Odpowiedzi na powyższe pytania ma dać niniejszy projekt łącząc podejścia nauk społecznych i nauk
przyrodniczych. Przeanalizowanych zostanie osiem wyselekcjonowanych polskich miast, w których
prowadzone były działania rewitalizacyjne. Ocenie zostanie poddana zieleń miejska przed i po inwestycjach
miejskich. Zbadane zostanie także zagrożenie wynikające z intensywnych opadów, a także wskazane zostanie
potencjalne przyszłe zagrożenie poprzez projekcje opadów w najbliższej przyszłości. Analizie zostaną
poddane również lokalne systemy zarządzania ryzykiem związanym z ekstremami pogodowymi oraz procesy
decyzyjne dotyczące realizacji działań rewitalizacyjnych. Podsumowaniem badania będzie połączenie
powyższych elementów i poddanie ich porównawczej analizie jakościowej, która pozwoli określić czynniki
wpływające na podatność miast na ekstremalne zdarzenia pogodowe oraz wskazać rolę jaką pełnią w tej
kwestii prace rewitalizacyjne.
centra zmieniły swój wygląd, stały się bardziej przyjazne do życia. Miejskie władze wdrażają więc, często
bardzo kosztowe, plany rewitalizacyjne. W ich konsekwencji zmienia się wygląd starówek, centralnych
placów, zmianie ulegają funkcje użytkowe serc miast. Jednak nie wszystkie inwestycje o charakterze
rewitalizacyjnym są pozytywnie postrzegane. Często dochodzi do dramatycznego ograniczenia terenów
zieleni, zastąpienia pięknych skwerów betonowymi placami, którym daleko do bycia przyjaznymi miejscami
do życia. Tego typu tendencje w polskich miastach zostały pejoratywnie ochrzczone mianem „betonozy”. I
choć owa „betonoza” doskwiera wielu mieszkańcom pod względem komfortu życia, może nieść ze sobą
jeszcze poważniejsze zagrożenia, zwiększając ryzyko utraty dobytku, ale i zdrowia, czy nawet życia ludzi.
Powyższe zagrożenie może być skutkiem, dotykających polskie miasta coraz częściej, ekstremalnych
zdarzeń pogodowych. Choć Polsce daleko do zmagań z pogodą na poziomie choćby krajów azjatyckich czy
Australii, to jednak dostrzega się rosnącą liczbę zdarzeń. Co więcej, jak wskazują badania, ekstremalne
zjawiska meteorologiczne będą się stawały coraz poważniejszym zagrożeniem, gdyż mają występować
częściej i z większą intensywnością. Jednym z takich bardziej utrwalonych w powszechnej pamięci zdarzeń,
była burza z sierpnia 2017 roku, w wyniku której, na Pomorzu śmierć poniosły dwie harcerki, a 38 osób zostało
rannych. Wydarzenie to przyczyniło się również do wielu drobniejszych tragedii, jak zniszczenie i urata
dobytku.
Bez wątpliwości, tego typu wydarzenia są najgroźniejsze dla mieszkańców obszarów
zurbanizowanych. Dzieje się tak, gdyż miasta, stanowią zwarty, zabudowany obszar, na którym występuje
nagromadzenie infrastruktury, zasobów oraz jest gęsto zaludniony. Zatem nawet drobne zdarzenie
meteorologiczne może się okazać brzemiennym w skutkach. Co więcej, podatność miejską na ryzyka
meteorologiczne zwiększa również charakter zabudowy terenów miejskich. Znaczna przestrzeń pokryta jest
warstwami nieprzepuszczalnymi, co naraża te miasta na konsekwencje wynikające z opadów nawalnych, gdyż
opadowa woda nie ma możliwości naturalnego przesiąkania do gruntu.
W tym kontekście warto spojrzeć na realizowane w Polsce procesy rewitalizacyjne. Czy zatem
stanowiąc pewien moment przełomowy, w którym jest możliwość przekształcenia tkanki miejskiej, również
pod kątem ograniczania podatności na ryzyka meteorologiczne, polskie miasta korzystają z tej okazji? Czy
może jest wręcz odwrotnie i działania rewitalizacyjne przyczyniają się do zwiększenia podatności na
ekstremalne zdarzenia pogodowe? A może na kształtujące się systemy zarządzania ryzykiem związanym z
intensywnymi zdarzeniami meteorologicznymi – układy elastyczności lub inaczej odporności – wpływają
zupełnie inne czynniki?
Odpowiedzi na powyższe pytania ma dać niniejszy projekt łącząc podejścia nauk społecznych i nauk
przyrodniczych. Przeanalizowanych zostanie osiem wyselekcjonowanych polskich miast, w których
prowadzone były działania rewitalizacyjne. Ocenie zostanie poddana zieleń miejska przed i po inwestycjach
miejskich. Zbadane zostanie także zagrożenie wynikające z intensywnych opadów, a także wskazane zostanie
potencjalne przyszłe zagrożenie poprzez projekcje opadów w najbliższej przyszłości. Analizie zostaną
poddane również lokalne systemy zarządzania ryzykiem związanym z ekstremami pogodowymi oraz procesy
decyzyjne dotyczące realizacji działań rewitalizacyjnych. Podsumowaniem badania będzie połączenie
powyższych elementów i poddanie ich porównawczej analizie jakościowej, która pozwoli określić czynniki
wpływające na podatność miast na ekstremalne zdarzenia pogodowe oraz wskazać rolę jaką pełnią w tej
kwestii prace rewitalizacyjne.
Abstract (EN)
In recent years, many Polish cities have been modernizing. Everyone wants the destroyed and degraded centers
to change their appearance and become more livable. Therefore, the municipal authorities implement often
very costly revitalization plans. As a consequence, the appearance of old towns and central squares is changing,
and the utilitarian functions of the hearts of cities are changing as well. However, not all revitalization
investments are positively perceived. Often there is a dramatic reduction in green areas, replacement of natural
squares with concrete areas, which are far from being friendly places to live. Such tendencies in Polish cities
have been pejoratively dubbed "concretosis" (“betonoza” in Polish). And although this "contretosis" bothers
many residents in terms of the comfort of life, it may carry even more serious threats, increasing the risk of
loss of property, but also health or even peoples life.
The above mentioned threat may be the result of extreme weather events affecting Polish cities more and more
often. Although Poland is far from struggling with the weather on the level of, for example, Asian countries or
Australia, a growing number of events is noticed. What is more, as research shows, extreme meteorological
phenomena will become an increasingly serious threat, as they are expected to occur more often and with
greater intensity. One of such events that are preserved strongly in the common memory was the storm of
August 2017, as a result of which two teenagers died and 38 people were injured. This event also contributed
to many minor tragedies, such as destruction and loss of property.
Undoubtedly, such events are the most dangerous for the inhabitants of urban areas. This is because cities are
a compact, built-up area where there is an accumulation of infrastructure, resources and is densely populated.
Thus, even a minor meteorological event can turn out to be fateful. Moreover, urban vulnerability to
meteorological risks is also increased by the nature of urban development. A large area covered with
impermeable layers, which exposes these cities to the consequences of torrential rainfall, as rainwater cannot
naturally drain into the ground.
In this context, it is worth looking at the revitalization processes implemented in Poland. So, constituting a
breakthrough moment in which it is possible to transform the urban fabric, also in terms of reducing
vulnerability to meteorological risks, do Polish cities take advantage of this opportunity? Or is it quite the
opposite and revitalization activities actually contribute to increasing susceptibility to extreme weather events?
Or maybe the emerging systems of risk management related to intense meteorological events - arrangements
of resilience - are affected by completely different factors?
This project is intended to provide answers to the above questions by combining the approaches of social
sciences and natural sciences. Eight selected Polish cities where revitalization activities were carried out will
be analyzed. Urban greenery before and after urban investments will be assessed. The threat from heavy
rainfall will also be investigated, and the potential future hazard will be identified through near-future rainfall
projections. Local risk management systems related to weather extremes and decision-making processes
regarding the implementation of revitalization activities will also be subject to analysis. The study will be
concluded by combining the above elements and subjecting them to a comparative qualitative analysis, which
will allow to determine the factors affecting the vulnerability of cities to extreme weather events and to indicate
the role of revitalization investments in this matter.
to change their appearance and become more livable. Therefore, the municipal authorities implement often
very costly revitalization plans. As a consequence, the appearance of old towns and central squares is changing,
and the utilitarian functions of the hearts of cities are changing as well. However, not all revitalization
investments are positively perceived. Often there is a dramatic reduction in green areas, replacement of natural
squares with concrete areas, which are far from being friendly places to live. Such tendencies in Polish cities
have been pejoratively dubbed "concretosis" (“betonoza” in Polish). And although this "contretosis" bothers
many residents in terms of the comfort of life, it may carry even more serious threats, increasing the risk of
loss of property, but also health or even peoples life.
The above mentioned threat may be the result of extreme weather events affecting Polish cities more and more
often. Although Poland is far from struggling with the weather on the level of, for example, Asian countries or
Australia, a growing number of events is noticed. What is more, as research shows, extreme meteorological
phenomena will become an increasingly serious threat, as they are expected to occur more often and with
greater intensity. One of such events that are preserved strongly in the common memory was the storm of
August 2017, as a result of which two teenagers died and 38 people were injured. This event also contributed
to many minor tragedies, such as destruction and loss of property.
Undoubtedly, such events are the most dangerous for the inhabitants of urban areas. This is because cities are
a compact, built-up area where there is an accumulation of infrastructure, resources and is densely populated.
Thus, even a minor meteorological event can turn out to be fateful. Moreover, urban vulnerability to
meteorological risks is also increased by the nature of urban development. A large area covered with
impermeable layers, which exposes these cities to the consequences of torrential rainfall, as rainwater cannot
naturally drain into the ground.
In this context, it is worth looking at the revitalization processes implemented in Poland. So, constituting a
breakthrough moment in which it is possible to transform the urban fabric, also in terms of reducing
vulnerability to meteorological risks, do Polish cities take advantage of this opportunity? Or is it quite the
opposite and revitalization activities actually contribute to increasing susceptibility to extreme weather events?
Or maybe the emerging systems of risk management related to intense meteorological events - arrangements
of resilience - are affected by completely different factors?
This project is intended to provide answers to the above questions by combining the approaches of social
sciences and natural sciences. Eight selected Polish cities where revitalization activities were carried out will
be analyzed. Urban greenery before and after urban investments will be assessed. The threat from heavy
rainfall will also be investigated, and the potential future hazard will be identified through near-future rainfall
projections. Local risk management systems related to weather extremes and decision-making processes
regarding the implementation of revitalization activities will also be subject to analysis. The study will be
concluded by combining the above elements and subjecting them to a comparative qualitative analysis, which
will allow to determine the factors affecting the vulnerability of cities to extreme weather events and to indicate
the role of revitalization investments in this matter.