Równość w różnorodności? Teoretyczne i empiryczne ujęcie konwergencji gospodarstw domowych w Unii Europejskiej
Type
Monograph
Language
Polish
Date issued
2025
Faculty
Wydział Ekonomiczny
PBN discipline
economics and finance
Publisher ministerial
CeDeWu
Pages
342
Abstract (PL)
Głównym celem badań była ocena procesów konwergencji gospodarczej w krajach Unii Europejskiej wyrażonej PKB per capita (AIC i HFCE per capita) oraz sytuacji ekonomicznej gospodarstw domowych. Porównanie tych procesów umożliwiło wskazanie, czy konwergencja poziomu rozwoju mierzonego PKB per capita i innymi miernikami makroekonomicznymi odzwierciedla rzeczywistą zbieżność gospodarek na poziomie gospodarstw domowych. Pozwoliło to jednocześnie wskazać, że w warunkach Unii Europejskiej możliwa jest rzeczywista równość w różnorodności, czyli zbliżanie się sytuacji ekonomicznej gospodarstw domowych mimo utrzymujących się między nimi różnic. Zakresem podmiotowym badań objęto państwa Unii Europejskiej i ich gospodarstwa domowe, a okres badań obejmował lata 2008-2019. Podstawę materiału badawczego stanowiły dane jednostkowe Komisji Europejskiej z bazy EU-SILC oraz dane EUROSTAT-u. Realizacja badań pozwoliła na sformułowanie wniosków. Przy pomocy zmiennych opisujących sytuację dochodowo-majątkową gospodarstw domowych wyznaczono miernik sytuacji ekonomicznej tych podmiotów.
Wyniki wskazują, że procesy konwergencji w rozwoju gospodarczym państw Unii Europejskiej wyrażonym PKB per capita (AIC i HFCE per capita) przebiegają wolniej niż konwergencja w zakresie sytuacji ekonomicznej gospodarstw domowych. Sytuację ekonomiczną gospodarstw domowych w krajach Unii Europejskiej obok poziom dochodu i zadłużenia kształtuje ich odporność na szoki wydatkowe. Badania wykazały także, że państwa Europy Środkowo--Wschodniej charakteryzuje pozytywny, jak i negatywny wkład w proces konwergencji gospodarczej w krajach Unii Europejskiej. Przedstawione wyniki mogą służyć formułowaniu skutecznych polityk ekonomicznych i działań ukierunkowanych na redukcję nierówności oraz wspieranie równomiernego rozwoju gospodarczego.
Czy konwergencja gospodarcza pomiędzy państwami, analizowana miarą makroekonomiczną, może odzwierciedlać w pełni zbieżność dobrobytu obywateli? Jakie jest tempo tych procesów? Które z państw UE wpływają pozytywnie, a które negatywnie na procesy konwergencji (dywergencji) na poziomie gospodarek i gospodarstw? Jak rozumieć sytuację ekonomiczną gospodarstwa domowego i jakie wielkości ją kształtują w krajach UE?
Monografia w kompleksowy sposób łączy dwa kluczowe zagadnienia toczącej się międzynarodowej debaty nad zagadnieniami konwergencji (dywergencji):
• konwergencję na poziomie gospodarczym (wyrażoną PKB per capita, AIC per capita i HFCE per capita) i
• konwergencję na poziomie gospodarstw domowych (wyrażoną ich sytuacją ekonomiczną).
Szczególną wartością publikacji jest:
• usystematyzowanie wiedzy z zakresu dobrobytu w teorii ekonomii,
• analiza porównawcza w skali krajów Unii Europejskiej z wykorzystaniem unikatowych, niepublikowanych danych,
• zastosowanie autorskiego, oryginalnego podejścia badawczego szacunku procesów konwergencji gospodarczej, w ujęciu makroekonomicznym, jak i na poziomie gospodarstw domowych,
• rozpoznanie wpływu poszczególnych państw członkowskich na procesy konwergencji.
Wyniki wskazują, że procesy konwergencji w rozwoju gospodarczym państw Unii Europejskiej wyrażonym PKB per capita (AIC i HFCE per capita) przebiegają wolniej niż konwergencja w zakresie sytuacji ekonomicznej gospodarstw domowych. Sytuację ekonomiczną gospodarstw domowych w krajach Unii Europejskiej obok poziom dochodu i zadłużenia kształtuje ich odporność na szoki wydatkowe. Badania wykazały także, że państwa Europy Środkowo--Wschodniej charakteryzuje pozytywny, jak i negatywny wkład w proces konwergencji gospodarczej w krajach Unii Europejskiej. Przedstawione wyniki mogą służyć formułowaniu skutecznych polityk ekonomicznych i działań ukierunkowanych na redukcję nierówności oraz wspieranie równomiernego rozwoju gospodarczego.
Czy konwergencja gospodarcza pomiędzy państwami, analizowana miarą makroekonomiczną, może odzwierciedlać w pełni zbieżność dobrobytu obywateli? Jakie jest tempo tych procesów? Które z państw UE wpływają pozytywnie, a które negatywnie na procesy konwergencji (dywergencji) na poziomie gospodarek i gospodarstw? Jak rozumieć sytuację ekonomiczną gospodarstwa domowego i jakie wielkości ją kształtują w krajach UE?
Monografia w kompleksowy sposób łączy dwa kluczowe zagadnienia toczącej się międzynarodowej debaty nad zagadnieniami konwergencji (dywergencji):
• konwergencję na poziomie gospodarczym (wyrażoną PKB per capita, AIC per capita i HFCE per capita) i
• konwergencję na poziomie gospodarstw domowych (wyrażoną ich sytuacją ekonomiczną).
Szczególną wartością publikacji jest:
• usystematyzowanie wiedzy z zakresu dobrobytu w teorii ekonomii,
• analiza porównawcza w skali krajów Unii Europejskiej z wykorzystaniem unikatowych, niepublikowanych danych,
• zastosowanie autorskiego, oryginalnego podejścia badawczego szacunku procesów konwergencji gospodarczej, w ujęciu makroekonomicznym, jak i na poziomie gospodarstw domowych,
• rozpoznanie wpływu poszczególnych państw członkowskich na procesy konwergencji.
Abstract (EN)
The main objective of the dissertation was to assess the processes of economic convergence in the European Union countries expressed by GDP per capita (AIC and HFCE per capita) and the economic situation of households. The comparison of these processes made it possible to indicate whether the convergence of the level of development measured by GDP per capita and other macroeconomic measures reflects the real convergence of economies at the household level. At the same time, it demonstrated that within the European Union, genuine equality in diversity is achievable, namely that the economic conditions of households converge despite the persisting disparities among them. The subject scope of the research included the countries of the European Union and their households, and the research period covered the years 2008-2019. The basis of the research material was the European Commission’s microdata from the EU-SILC database and EUROSTAT data. The implementation of the study made it possible to verify the set hypotheses and formulate conclusions. Using variables describing the income and wealth situation of households, a measure of the economic situation of these entities was determined.
The results indicate that the convergence processes in the economic development of the European Union countries expressed in GDP per capita (AIC and HFCE per capita) are slower than the convergence in the economic situation of households. The economic situation of households in European Union countries is shaped by their resilience to spending shocks in addition to their income and debt levels. The research also showed that the countries of Central and Eastern Europe are characterized by positive as well as negative contributions to the process of economic convergence in the European Union countries. The results presented can be used to formulate effective economic policies and measures aimed at reducing inequality and promoting even economic development.
The results indicate that the convergence processes in the economic development of the European Union countries expressed in GDP per capita (AIC and HFCE per capita) are slower than the convergence in the economic situation of households. The economic situation of households in European Union countries is shaped by their resilience to spending shocks in addition to their income and debt levels. The research also showed that the countries of Central and Eastern Europe are characterized by positive as well as negative contributions to the process of economic convergence in the European Union countries. The results presented can be used to formulate effective economic policies and measures aimed at reducing inequality and promoting even economic development.