Parameters of strip roads in selected thinned pine stands of younger age classes
Type
Journal article
Language
English
Date issued
2023
Author
Faculty
Wydział Leśny i Technologii Drewna
PBN discipline
forestry
Journal
Sylwan
ISSN
0039-7660
Volume
167
Number
6
Pages from-to
315-324
Abstract (PL)
Pozyskiwanie drewna w Polsce odbywa się coraz częściej z wykorzystaniem harwesterów i forwar−
derów. Maszyny te (z reguły o znacznych gabarytach) do sprawnego i bezpiecznego dla środowiska
przemieszczania się w drzewostanie wymagają tras przejazdów w postaci szlaków operacyjnych
(zrywkowych, technologiczno−zrywkowych). Szlaki należy projektować i wykonywać według zasad zawartych w branżowych wytycznych, które określają ich podstawowe parametry, tj. szero−
kość i odległość między nimi. Od 2020 r. w Lasach Państwowych obowiązują w tym zakresie
„Zasady użytkowania lasu”, które zastąpiły „Wytyczne do udostępniania drzewostanów siecią
szlaków operacyjnych” z 2016 r. Zasady użytkowania lasu wprowadziły możliwość projektowania
szlaków operacyjnych o dowolnym przebiegu względem rzędów drzew (prostopadłym, ukośnym,
równoległym), natomiast wcześniejsze wytyczne zalecały generalnie przebieg prostopadły. Celem
badań była ocena szerokości szlaków i odległości między nimi w praktyce pozyskiwania drewna
w cięciach pielęgnacyjnych. Parametry te policzono dla szlaków o równoległym i prostopadłym
przebiegu względem rzędów drzew. Przyjęto hipotezę badawczą zakładającą, że szlaki równo−
ległe są szersze i umieszczone w mniejszych odstępach niż szlaki prostopadłe. W pracy dokonano
także oceny zgodności analizowanych parametrów szlaków z branżowymi wytycznymi. Badania
przeprowadzono w 2021 r. na 6 powierzchniach z drzewostanami sosnowymi Pinus sylvestris L.
w wieku 33−43 lata, w których szlaki wycięto w latach 2007−2020 (tab. 1). W 3 drzewostanach szlaki
przebiegały równolegle do rzędów drzew (pierwsze 3 powierzchnie z tab. 1), w 3 pozostałych pro−
stopadle. Pomiarami objęto łącznie 34 szlaki operacyjne (18 o przebiegu prostopadłym i 16 o prze−
biegu równoległym do rzędów drzew). Szerokość szlaków określano na każdym 10−metrowym
odcinku ich długości. Była ona sumą odległości od osi śladu po przejeździe maszyny do najbliż−
szego drzewa z jednej i drugiej strony szlaku (ryc. 1). Odległości między szlakami mierzono prosto−
padle do osi szlaku w punktach granicznych 10−metrowych odcinków jego długości. Pomiary
szerokości wykonano taśmą samozwijającą z dokładnością do 5 cm, a pomiary odległości między
szlakami dalmierzem laserowym TruPulse 360B z dokładnością do 10 cm. Dla analizowanych
parametrów każdego szlaku (w przypadku odległości – par szlaków) policzono podstawowe staty−
styki opisowe (średnia, mediana, minimum, maksimum, współczynnik zmienności). Statystyki
te policzono także dla wszystkich szlaków na każdej powierzchni i łącznie dla wszystkich szla−
ków równoległych i prostopadłych do rzędów drzew. Statystyczna weryfikacja wyników polegała
na ocenie istotności różnic wartości analizowanych parametrów na poszczególnych powierzchniach
(między szlakami na każdej powierzchni), między powierzchniami i w zależności od usytuowa−
nia szlaków względem rzędów drzew. Wyniki badań potwierdziły hipotezę o większej szerokości
szlaków równoległych niż prostopadłych, natomiast nie potwierdziły hipotezy o mniejszych odle−
głościach między tymi szlakami. Analiza szerokości szlaków w obrębie poszczególnych powierzchni
wykazała różnice między szlakami (różnice statystycznie istotne stwierdzono na dwóch powierzch−
niach ze szlakami równoległymi do rzędów drzew i jednej z prostopadłymi). Różnice stwier−
dzono także między powierzchniami (statystycznie istotne między wszystkimi powierzchniami,
zarówno ze szlakami równoległymi, jak i prostopadłymi do rzędów drzew) (tab. 2). W przypadku
odległości między szlakami w obrębie poszczególnych powierzchni statystycznie istotne różnice
stwierdzono w dwóch drzewostanach ze szlakami równoległymi do rzędów drzew i dwóch z prosto−
padłymi. Analiza wyników między powierzchniami wykazała różnice istotne statystycznie między
wszystkimi powierzchniami ze szlakami równoległymi i w dwóch przypadkach powierzchni ze
szlakami prostopadłymi (odległości na jednej powierzchni były istotnie mniejsze niż na dwóch
pozostałych – tab. 3). Porównanie analizowanych parametrów między szlakami równoległymi i pro−
stopadłymi wykazało, że szlaki równoległe miały statystycznie istotnie większe szerokości i odle−
głości między sobą niż szlaki prostopadłe (tab. 4). Ocena zgodności parametrów z branżowymi
wytycznymi wykazała, że szerokości szlaków były w większości drzewostanów zgodne z obecnie
obowiązującymi „Zasadami użytkowania lasu”, natomiast odległości między szlakami były naj−
częściej większe od zalecanych (tab. 5).
derów. Maszyny te (z reguły o znacznych gabarytach) do sprawnego i bezpiecznego dla środowiska
przemieszczania się w drzewostanie wymagają tras przejazdów w postaci szlaków operacyjnych
(zrywkowych, technologiczno−zrywkowych). Szlaki należy projektować i wykonywać według zasad zawartych w branżowych wytycznych, które określają ich podstawowe parametry, tj. szero−
kość i odległość między nimi. Od 2020 r. w Lasach Państwowych obowiązują w tym zakresie
„Zasady użytkowania lasu”, które zastąpiły „Wytyczne do udostępniania drzewostanów siecią
szlaków operacyjnych” z 2016 r. Zasady użytkowania lasu wprowadziły możliwość projektowania
szlaków operacyjnych o dowolnym przebiegu względem rzędów drzew (prostopadłym, ukośnym,
równoległym), natomiast wcześniejsze wytyczne zalecały generalnie przebieg prostopadły. Celem
badań była ocena szerokości szlaków i odległości między nimi w praktyce pozyskiwania drewna
w cięciach pielęgnacyjnych. Parametry te policzono dla szlaków o równoległym i prostopadłym
przebiegu względem rzędów drzew. Przyjęto hipotezę badawczą zakładającą, że szlaki równo−
ległe są szersze i umieszczone w mniejszych odstępach niż szlaki prostopadłe. W pracy dokonano
także oceny zgodności analizowanych parametrów szlaków z branżowymi wytycznymi. Badania
przeprowadzono w 2021 r. na 6 powierzchniach z drzewostanami sosnowymi Pinus sylvestris L.
w wieku 33−43 lata, w których szlaki wycięto w latach 2007−2020 (tab. 1). W 3 drzewostanach szlaki
przebiegały równolegle do rzędów drzew (pierwsze 3 powierzchnie z tab. 1), w 3 pozostałych pro−
stopadle. Pomiarami objęto łącznie 34 szlaki operacyjne (18 o przebiegu prostopadłym i 16 o prze−
biegu równoległym do rzędów drzew). Szerokość szlaków określano na każdym 10−metrowym
odcinku ich długości. Była ona sumą odległości od osi śladu po przejeździe maszyny do najbliż−
szego drzewa z jednej i drugiej strony szlaku (ryc. 1). Odległości między szlakami mierzono prosto−
padle do osi szlaku w punktach granicznych 10−metrowych odcinków jego długości. Pomiary
szerokości wykonano taśmą samozwijającą z dokładnością do 5 cm, a pomiary odległości między
szlakami dalmierzem laserowym TruPulse 360B z dokładnością do 10 cm. Dla analizowanych
parametrów każdego szlaku (w przypadku odległości – par szlaków) policzono podstawowe staty−
styki opisowe (średnia, mediana, minimum, maksimum, współczynnik zmienności). Statystyki
te policzono także dla wszystkich szlaków na każdej powierzchni i łącznie dla wszystkich szla−
ków równoległych i prostopadłych do rzędów drzew. Statystyczna weryfikacja wyników polegała
na ocenie istotności różnic wartości analizowanych parametrów na poszczególnych powierzchniach
(między szlakami na każdej powierzchni), między powierzchniami i w zależności od usytuowa−
nia szlaków względem rzędów drzew. Wyniki badań potwierdziły hipotezę o większej szerokości
szlaków równoległych niż prostopadłych, natomiast nie potwierdziły hipotezy o mniejszych odle−
głościach między tymi szlakami. Analiza szerokości szlaków w obrębie poszczególnych powierzchni
wykazała różnice między szlakami (różnice statystycznie istotne stwierdzono na dwóch powierzch−
niach ze szlakami równoległymi do rzędów drzew i jednej z prostopadłymi). Różnice stwier−
dzono także między powierzchniami (statystycznie istotne między wszystkimi powierzchniami,
zarówno ze szlakami równoległymi, jak i prostopadłymi do rzędów drzew) (tab. 2). W przypadku
odległości między szlakami w obrębie poszczególnych powierzchni statystycznie istotne różnice
stwierdzono w dwóch drzewostanach ze szlakami równoległymi do rzędów drzew i dwóch z prosto−
padłymi. Analiza wyników między powierzchniami wykazała różnice istotne statystycznie między
wszystkimi powierzchniami ze szlakami równoległymi i w dwóch przypadkach powierzchni ze
szlakami prostopadłymi (odległości na jednej powierzchni były istotnie mniejsze niż na dwóch
pozostałych – tab. 3). Porównanie analizowanych parametrów między szlakami równoległymi i pro−
stopadłymi wykazało, że szlaki równoległe miały statystycznie istotnie większe szerokości i odle−
głości między sobą niż szlaki prostopadłe (tab. 4). Ocena zgodności parametrów z branżowymi
wytycznymi wykazała, że szerokości szlaków były w większości drzewostanów zgodne z obecnie
obowiązującymi „Zasadami użytkowania lasu”, natomiast odległości między szlakami były naj−
częściej większe od zalecanych (tab. 5).
Abstract (EN)
Strip roads are designed and created according to guidelines contained in industry standards that state basic parameters such as the width and distance between them. The aim of the research was to analyze these parameters after thinning and to compare these parameters to industry guidelines. The research was carried out in 2021 in six 33−34 year old Scots pine Pinus sylvestris stands in which the strip roads were cut in the years 2007−2020 in two variants: parallel and perpendicular to the tree rows. The measurements were in accordance with Sondells method and covered a total of 34 strip roads (16 parallel and 18 perpendicular). The statistical verification of the results consisted in assessing the significance of the differences in the values of the analyzed parameters between individual roads (within one plot), between plots, and between variants. Statistically significant differences regarding the widths of individual strip roads were found in three plots (two with roads parallel and one perpendicular to tree rows). In regard to distance, statistically significant differences were found in four plots, (two with parallel and two with perpendicular roads). Statistically significant differences were also found between plots in regard to width in all cases for parallel and perpendicular roads and for distance in all cases for parallel roads and in two cases for perpendicular roads. Comparison of the analyzed parameters between variants showed that parallel roads had significantly greater widths (avg. 424.4 cm vs 392.1 cm) and distance (30.7 m vs 23.7 m) than perpendicular roads. Assessment of the compliance of the analyzed parameters with industry guidelines showed that the width of strip roads was in most stands compliant with the currently applicable ‘Principles of Forest Utilization’, while the distances between roads were usually greater than recommended.
License
CC-BY - Attribution
CC-BY - Attribution Open access date
October 20, 2023