Powiązania funkcjonalne gmin wiejskich z ośrodkami miejskimi a ich potencjał dochodowy i inwestycyjny w kontekście inwestycji w transformację niskoemisyjną w Polsce
Type
Journal article
Language
Polish
Date issued
2026
Author
Faculty
Wydział Ekonomiczny
PBN discipline
economics and finance
Journal
Annals of the Polish Association of Agricultural and Agribusiness Economists
ISSN
2657-781X
Web address
Volume
28
Number
1
Pages from-to
174 - 191
Abstract (PL)
Celem artykułu jest ocena, czy położenie funkcjonalne gmin wiejskich w relacji do ośrodków miejskich wiąże się ze zróżnicowaniem ich aktywności w pozyskiwaniu projektów niskoemisyjnych współfinansowanych ze środków UE. Ponadto zidentyfikowano czynniki finansowe (potencjał dochodowy i inwestycyjny) współwystępujące z tą aktywnością w gminach wiejskich należących do funkcjonalnych obszarów miejskich (FUA) oraz poza nimi. Podmiotem badań były gminy wiejskie w układzie przynależności do funkcjonalnych obszarów miejskich (FUA) oraz makroregionów. Wykorzystano dane pochodzące z GUS, Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Do analiz zastosowano metody statystyki opisowej
oraz drzew klasyfikacyjnych. Wyniki badań wskazują, że przynależność do FUA wiąże się ze zróżnicowaniem potencjału dochodowego gmin wiejskich, natomiast jej związek z potencjałem inwestycyjnym jest niejednoznaczny i zależy od uwarunkowań makroregionalnych. Zróżnicowanie to znajduje odzwierciedlenie w aktywności gmin w realizacji projektów niskoemisyjnych. Gminy należące do FUA częściej uczestniczą w projektach i osiągają wyższą intensywność finansową inwestycji w ujęciu per capita i na km², przy jednoczesnym zróżnicowaniu skali tego efektu pomiędzy makroregionami. Analiza drzew klasyfikacyjnych wskazuje również, że konfiguracja czynników finansowych współwystępujących z omawianą aktywnością inwestycyjną różni się
w zależności od położenia funkcjonalnego. W gminach należących do FUA większe znaczenie mają wskaźniki o charakterze strukturalnym i rozwojowym, natomiast w gminach poza FUA kluczową rolę odgrywa bieżąca kondycja finansowa, w szczególności zdolność do generowania nadwyżki operacyjnej.
oraz drzew klasyfikacyjnych. Wyniki badań wskazują, że przynależność do FUA wiąże się ze zróżnicowaniem potencjału dochodowego gmin wiejskich, natomiast jej związek z potencjałem inwestycyjnym jest niejednoznaczny i zależy od uwarunkowań makroregionalnych. Zróżnicowanie to znajduje odzwierciedlenie w aktywności gmin w realizacji projektów niskoemisyjnych. Gminy należące do FUA częściej uczestniczą w projektach i osiągają wyższą intensywność finansową inwestycji w ujęciu per capita i na km², przy jednoczesnym zróżnicowaniu skali tego efektu pomiędzy makroregionami. Analiza drzew klasyfikacyjnych wskazuje również, że konfiguracja czynników finansowych współwystępujących z omawianą aktywnością inwestycyjną różni się
w zależności od położenia funkcjonalnego. W gminach należących do FUA większe znaczenie mają wskaźniki o charakterze strukturalnym i rozwojowym, natomiast w gminach poza FUA kluczową rolę odgrywa bieżąca kondycja finansowa, w szczególności zdolność do generowania nadwyżki operacyjnej.
Abstract (EN)
The aim of this article is to assess whether the functional location of rural municipalities in relation to urban centres is associated with differences in their activity in acquiring low-carbon projects co-financed by EU funds. In addition, the study identifies financial factors (revenue and investment potential) that co-occur with this activity in rural municipalities located within Functional Urban Areas (FUAs) and outside them. The study covered rural municipalities analysed according to their membership in Functional Urban Areas (FUAs) and macroregions. The analysis was based on data from Statistics Poland, the Ministry of Finance, and the Ministry of Funds and Regional Policy. Descriptive statistics and classification tree methods were applied. The results indicate that FUA membership is associated with differences in the revenue potential of rural municipalities, whereas its relationship with investment potential is ambiguous and depends on macroregional conditions. This differentiation is reflected in municipalities’ activity in implementing low-carbon projects. Municipalities belonging to FUAs participate in such projects more frequently and achieve higher financial intensity of investments per capita and per km², although the scale of this effect varies across macroregions. The classification tree analysis also shows that the configuration of financial factors co-occurring with the analysed investment activity differs depending on functional location. In municipalities belonging to FUAs, structural and development-related indicators are of greater importance, whereas in municipalities outside FUAs the key role is played by current financial condition, particularly the ability to generate an operating surplus.
License
CC-BY - Attribution
Open access date
March 20, 2026