Finansowanie usuwania skutków klęsk żywiołowych przez jednostki samorządu terytorialnego w Polsce wobec narastającego ryzyka klimatycznego
Type
Journal article
Language
Polish
Date issued
2025
Author
Faculty
Wydział Ekonomiczny
Journal
Annals of the Polish Association of Agricultural and Agribusiness Economists
ISSN
2657-781X
Web address
Volume
27
Number
4
Pages from-to
176-192
Abstract (PL)
Ze względu na narastające ryzyko klimatyczne, przejawiające się w postaci różnorodnych klęsk żywiołowych, podmioty publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego, są zobligowane do ponoszenia wydatków związanych z usuwaniem ich skutków. Celem artykułu jest ocena skali i zróżnicowania wydatków jednostek samorządu terytorialnego w Polsce na usuwanie skutków klęsk żywiołowych w latach 2008-2024, w kontekście narastającego ryzyka klimatycznego oraz uwarunkowań finansowych i przestrzennych. Dane do analizy zaczerpnięto z Banku Danych Lokalnych GUS i Instytutu Ochrony Środowiska – PIB, przetwarzając je z użyciem wybranych miar statystycznych, w tym mediany, kwartylowego współczynnika zmienności i wskaźnika korelacji liniowej Pearsona. Z badań wynika, że problemy związane z występowaniem klęsk żywiołowych w Polsce nasilają się i zgodnie z prognozami, będą wzrastać. Wydatki JST na ten cel cechują się znacznym zróżnicowaniem i silnie epizodycznym charakterem, odzwierciedlając specyfikę regionalnych uwarunkowań przyrodniczych i społecznych. Największe wydatki ponoszono na transport i łączność. Z przeprowadzonej analizy korelacji wynika, że wydatki gmin na usuwanie skutków klęsk żywiołowych są istotnie powiązane z ryzykiem wystąpienia w przyszłości określonych zagrożeń naturalnych. Wyniki analiz podkreślają potrzebę stosowania elastycznych mechanizmów finansowania oraz komplementarnej roli poszczególnych szczebli samorządu w zarządzaniu ryzykiem katastrof.
Abstract (EN)
Due to the increasing climate risk manifested in various natural disasters, public entities, including local government units, are required to incur expenditures related to mitigating their impacts. The aim of this study is to assess the scale and differentiation of disaster recovery expenditures by local government units in Poland between 2008 and 2024, in the context of growing climate risk as well as financial and spatial conditions. Data for the analysis were obtained from the Local Data Bank of Statistics Poland (GUS) and the Institute of Environmental Protection – National Research Institute (IOŚ-PIB), and processed using selected statistical measures, including the median, quartile coefficient of variation, and Pearson’s linear correlation coefficient. The results indicate that problems related to the occurrence of natural disasters in Poland are intensifying and, according to forecasts, are expected to worsen further. Local government expenditures for this purpose are highly diversified and strongly episodic, reflecting specific regional natural and socio-economic conditions. The largest expenditures were recorded in the transport and communication sectors. The correlation analysis demonstrates that municipal spending on disaster recovery is significantly related to the risk of certain natural hazards occurring in the future. The findings highlight the need for flexible financing mechanisms and emphasize the complementary roles of different levels of local government in disaster risk management.
License
CC-BY - Attribution
CC-BY - Attribution Open access date
December 15, 2025