Is the flora of wildlife food plots similar to that of agricultural fields, or does it have its own specificity?

Poletka łowieckie to zwykle śródleśne obszary obsiane lub obsadzone roślinami stanowiącymi pokarm dla zwierzyny łownej. Jeden z typów poletek – poletka produkcyjne – ze względu na
sposób gospodarowania może wykazywać szczególne podobieństwo do klasycznych pól uprawnych (agrocenoz). Podobnie jak w przypadku agrocenoz, na poletkach łowieckich pojawiają się
rośliny towarzyszące uprawom. Ich znajomość pozwala oszacować bogactwo gatunkowe poletek oraz ich potencjalny wpływ na lokalne środowisko Poletka łowieckie nigdy nie były obiektem badań florystycznych. Niniejsza praca wypełnia tę lukę. Celem badań było ustalenie składu i struktury flory oraz identyfikacja podobieństw i różnic pomiędzy florą poletek i pól uprawnych. Badania przeprowadzono na 226 poletkach produkcyjnych zlokalizowanych w 37 nadleśnictwach w województwie wielkopolskim. Wielkość poletek wahała się od 4 do 600 arów. Na każdym poletku, na powierzchni 400 m2, sporządzono spis roślin naczyniowych wraz z pokryciem (wg 7−stopniowej skali). W charakterystyce flory uwzględniono strukturę form życiowych, geograficzno−historyczną, socjologiczno−ekologiczną, analizę wskaźników antropogenicznych zmian flory i waloryzację. Wyniki porównano z danymi literaturowymi dotyczącymi agrocenoz.
Ogółem stwierdzono występowanie 313 gatunków roślin (tab. 1). Na poszczególnych poletkach występowało od 6 do 45 gatunków (ryc. 1). Duże zróżnicowanie liczby gatunków upodabnia poletka łowieckie do obszarów rolnych. O zróżnicowaniu liczebności gatunków mogą decydować zarówno czynniki naturalne, takie jak żyzność i wilgotność gleby, jak i czynniki agrotechniczne towarzyszące różnym typom upraw. Na poletkach uprawiano łącznie 28 gatunków roślin. Na 16% zbadanych obszarów nie stwierdzono gatunków uprawnych. Z kolei mieszankę kilku gatunków odnotowano na 31% poletek. W odróżnieniu od pól uprawnych średnie pokrycie gatunków uprawnych było stosunkowo niskie i wynosiło 37%. Najczęściej uprawianą rośliną był słonecznik bulwiasty Helianthus tuberosus. Jest to antropofit zadomowiony, który choć nie rozprzestrzenia się generatywnie (nie zawiązuje nasion), tworzy liczne, drobne bulwy pędowe, więc może być trudny do eliminacji z uprawy. Gatunkiem rzadko uprawianym na poletkach jest owies szorstki Avena strigosa – zagrożony wyginięciem archeofit.
Stwierdzono obecność 285 gatunków towarzyszących uprawom. Jest to duża liczba w porównaniu z agrocenozami. Odmiennie niż na polach uprawnych, całkowite pokrycie tej grupy roślin
na poletkach jest dość wysokie (średnio 54%). W tej grupie wystąpiło 67 gatunków segetalnych. Były to głównie chwasty typowe dla ogrodów i pól okopowych (ryc. 2A). Częstotliwość wystę−
powania poszczególnych gatunków chwastów na poletkach łowieckich i na polach uprawnych jest dość podobna, z nielicznymi wyjątkami (np. Setaria pumila występuje zdecydowanie częściej
na poletkach, zaś Anthemis arvensis, Apera spica−venti, Galium aparine i Veronica persica są tam dużo rzadsze).
W przypadku poletek łowieckich rozróżnienie niektórych gatunków uprawnych od gatunków towarzyszących może być trudne. Problematycznym gatunkiem okazała się włośnica sina Setaria
pumila. To częsty chwast upraw okopowych, jednocześnie bywa on składnikiem niektórych mieszanek przeznaczonych na poletka. Z uwagi na długie ości, powodujące uszkodzenia przewodu
pokarmowego zwierząt, należy wykluczyć ten gatunek z uprawy, co ograniczy jego rozprzestrzenianie się.
Struktura form życiowych roślin cechuje się dużym udziałem roślin jednorocznych (ryc. 3). W odróżnieniu od agrocenoz na poletkach liczne są też hemikryptofity (35%), co jest pochodną
mniej intensywnego zagospodarowywania tych terenów i wprowadzania do uprawy gatunków wieloletnich. W strukturze geograficzno−historycznej zaznacza się dominacja gatunków rodzimych,
zwłaszcza apofitów (ryc. 4). W odróżnieniu od pól uprawnych duży udział wśród roślin rodzimych stanowią gatunki leśne (ryc. 2B).
Podczas gdy grunty rolne są zagospodarowywane głównie pod kątem produkcji roślinnej, gospodarowanie na poletkach powinno uwzględniać ich potencjalny wpływ na lokalne środo−
wisko. Badania wykazały, że poletka charakteryzują się niższą synantropizacją mierzoną wskaźnikami antropogenicznych zmian flory (tab. 2). Większość gatunków obcych to nieekspansywne archeofity. Spośród 26 gatunków inwazyjnych taksonami, które mogą rozprzestrzeniać się do pobliskich ekosystemów leśnych, są Conyza canadensis, Anthoxanthum aristatum, Epilobium ciliatum, Erechtites hieracifolia, Juncus tenuis, Setaria pumila i S. viridis. Zaleca się monitorowanie tych gatunków, a w przypadku stwierdzenia ich rozprzestrzeniania się – eliminację. Na badanych poletkach występowały 2 zagrożone w skali kraju gatunki segetalne: Agrostemma githago i Avena strigosa. Gatunki te mają zdolność przetrwania w dynamicznych i zmieniających się środo−
wiskach. Przy ekstensywnym zarządzaniu poletkami utrzymają się na tych terenach.