Tar production in Poland from a common craft to a fading tradition

W artykule przedstawiono krótki przegląd produkcji smoły drzewnej na ziemiach polskich – od czasów prehistorycznych po współczesność. Omówiono technologie wytwarzania, konteksty archeologiczne oraz źródła pisane. Smoła drzewna, uzyskiwana z drewna i kory, pełniła różnorodne funkcje – stosowano ją jako klej, środek konserwujący, lekarstwo oraz substancję rytualną. W średniowieczu i we wczesnej epoce nowożytnej produkcja rozwijała się lokalnie i przemysłowo, szczególnie w Karpatach oraz w Puszczach Białowieskiej, Tucholskiej i Solskiej. W XIX w. osiągnęła skalę europejską, lecz w XX stuleciu zaczęła podupadać z powodu pojawienia się alternatyw na bazie ropy naftowej. Obecnie tradycyjne wytwarzanie smoły drzewnej przetrwało głównie w formie działań edukacyjnych i inicjatyw muzealnych. Autorzy podkreślają potrzebę dalszych interdyscyplinarnych badań nad tym słabo rozpoznanym aspektem dziedzictwa technologicznego oraz konieczność stworzenia bazy danych stanowisk produkcji znanych ze źródeł archeologicznych i historycznych.