Simple item page
 

GPR (Ground Penetration Radar) research in forest areas to identify archaeological sites (Mount Ślęża, Poland)

cris.virtual.author-orcid0000-0003-1548-5015
cris.virtual.author-orcid0000-0001-9963-1176
cris.virtual.author-orcid#PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE#
cris.virtual.author-orcid0000-0003-3908-3424
cris.virtual.author-orcid#PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE#
cris.virtualsource.author-orcid521b057a-d260-4c63-a47c-fa546e6e1d29
cris.virtualsource.author-orcid94289787-65ba-4ab1-8a66-ee0619101428
cris.virtualsource.author-orcid#PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE#
cris.virtualsource.author-orcid02b5497c-49d6-4b9f-a849-a5ef0d9ea41a
cris.virtualsource.author-orcid#PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE#
dc.abstract.enThe register of archaeological remains in forests is one of the important elements hindering the optimal planning of forest management, especially in key areas from the point of view of cultural heritage. In areas managed by the State Forests National Forest Holding, archaeological sites may need to be precisely described in the registers. This may make it difficult for forest services to plan appropriate forest management. Numerous finds and archaeological sites have been inventoried on Mount Ślęża. However, detailed research is needed to identify the archaeological sites accurately. The GPR method is one of the most effective tools enabling a quick and non−invasive inventory of archaeological objects. The paper presents the research results on two objects in the State Forests n Mount Ślęża: a hill and a forest road. GPR equipment was used in the MALÅ Ground Explorer (GX) HDR. Based on field prospection and GPR measurements of the hillock in the forest and the forest area adjacent to it, various permittivities of the mediums were observed. The results indicate that the tested object is anthropogenic. The applied GPR methodology has also proven itself in studying a forest road with a rock cobblestone surface in some places. GPR echograms, however, showed that most of the pavement surface is covered with a layer of soil. Based on the obtained 2D images, it was found that the georadar can be successfully used to recognize archaeological objects in forests. It is also advisable to conduct research in the 3D system.
dc.abstract.plWiedza na temat charakteru oraz rozmieszczenia zabytków archeologicznych stanowi jeden z ele− mentów niezbędnych dla planowania działań związanych z prowadzeniem gospodarki leśnej. Zgodnie z wymogami ustawy o lasach (Dz. U. 1991 Nr 101, poz. 444) informacje na temat tego typu obiektów powinny być wskazane w Programie Ochrony Przyrody dla nadleśnictw oraz zaznaczone na odpowiednich mapach tematycznych. Ustawa ta stanowi ponadto, że na obszarach wpisanych do rejestru zabytków oraz w lasach, na terenie których znajdują się zabytki archeolo giczne wpisane do rejestru zabytków, gospodarka leśna prowadzona jest w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków i musi uwzględniać przepisy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jedną z metod powszechnie stosowanych w badaniach archeologicznych jest technika georadarowa (GPR). Jest to sposób nieinwazyjny i nieniszczący, wykorzystujący zjawisko przenikania fal elektromagnetycznych o wysokiej częstotliwości przez ośrodki o różnych stałych dielektrycznych. Metodę GPR charakteryzuje duża szybkość prowadzenia badań, ciągłość pozyskiwania danych, a także brak ingerencji w badany grunt, dzięki czemu jest ona szczególnie przydatna w badaniach zabytków archeologicznych. Pomimo tych zalet stosunkowo niewiele jest publikacji, w których opisano badanie zabytków na terenach leśnych z użyciem georadaru. Celem niniejszej pracy było rozpoznanie możliwości użycia metody GPR pod kątem prowadzenia badań obiektów archeologicznych znajdujących się na terenach leśnych. Badania przeprowadzono na Ślęży (717,5 m n.p.m.), będącej najwyższym szczytem Masywu Ślęży i Przedgórza Sudeckiego (ryc. 1−3). Góra ta, począwszy od epoki brązu, stanowiła ważny ośrodek kultu solarnego, którego ślady zachowały się w postaci pozostałości kamiennych konstrukcji oraz rzeźb. Na szczycie góry znajdują się ponadto ślady urządzeń obronnych, materiał ceramiczny z kultury łużyckiej i wczesnego średniowiecza, a także kapitele romańskich kolumn. Przedmiot badań stanowiły 2 obiekty: wzniesienie mogące stanowić dawną hałdę górniczą z okresu wydobywania granitu w pobliskim kamieniołomie oraz pozostałości drogi (ryc. 4−5). Badania przeprowadzono za pomocą anteny o częstotliwości centralnej 750 MHz:MALÅ Ground Explorer (GX) HDR. W ramach prac terenowych wykonano profile podłużne, a analizie poddano echogramy o długości 8,5 m dla wzniesienia i 8,5 m dla terenu bezpośrednio sąsiadującego z nim oraz 53 m dla drogi. Na podstawie pomiarów i uzyskanych obrazów 2D dla wzniesienia zaobserwowano odmienną przenikalność elektryczną ośrodka niż na otaczającym je terenie. Pomiar georadarowy wykonany na wzniesieniu wykazał ponadto nie− równomierny rozkład warstw gruntu oraz zmienną grubość i strukturę warstw, natomiast pomiar wykonany na sąsiadującym z nim terenie leśnym pokazał poziomy, równomierny układ warstw gruntu (ryc. 6). Wyniki te wskazują na antropogeniczny charakter badanego obiektu. Pomiar wykonany na drodze pokazał wyraźnie wielowarstwowy układ gruntu oraz pozwolił na wyróżnienie w konstrukcji drogi kilku różnych nawierzchni. Na początkowym odcinku przekroju wystąpiły utwory pyłowo−iłowe, w dalszej części nawierzchnia utwardzona fragmentami skalnymi oraz nawierzchnia piaszczysta z drobnymi fragmentami skalnymi (ryc. 7−9). Uzyskane wyniki poszerzają wiedzę na temat analizowanych obiektów, pokazują przydatność metody georadarowej w badaniach obiektów archeologicznych na terenach leśnych oraz stanowią wkład metodyczny pomocny przy prowadzeniu dalszych tego typu badań
dc.affiliationWydział Leśny i Technologii Drewna
dc.affiliation.instituteKatedra Inżynierii Leśnej
dc.contributor.authorGdula-Kaczmarek, Anna
dc.contributor.authorCzerniak, Andrzej
dc.contributor.authorBańkowski, Janusz
dc.contributor.authorKasztelan, Adrian
dc.contributor.authorPrzysiężna-Pizarska, Magdalena
dc.date.access2025-11-06
dc.date.accessioned2025-11-06T08:19:15Z
dc.date.available2025-11-06T08:19:15Z
dc.date.copyright2023-09-20
dc.date.issued2023
dc.description.accesstimeat_publication
dc.description.bibliographyil., bibliogr.
dc.description.financepublication_nocost
dc.description.financecost0,00
dc.description.if0,5
dc.description.number5
dc.description.points140
dc.description.versionfinal_published
dc.description.volume167
dc.identifier.doi10.26202/sylwan.2022081
dc.identifier.issn0039-7660
dc.identifier.urihttps://sciencerep.up.poznan.pl/handle/item/5761
dc.identifier.weblinkhttps://sylwan-journal.pl/apex/f?p=110:10:::::P10_ARTYKUL,P10_NAZWA_PLIKU,P10_ZESZYT_NEW:2022081,14705130540846472%2F2023_05_302au.pdf,2023_5
dc.languageen
dc.language.otherpl
dc.relation.ispartofSylwan
dc.relation.pages302-313
dc.rightsCC-BY
dc.sciencecloudnosend
dc.share.typeOPEN_JOURNAL
dc.subject.enarchaeology
dc.subject.enforests
dc.subject.enGPR
dc.titleGPR (Ground Penetration Radar) research in forest areas to identify archaeological sites (Mount Ślęża, Poland)
dc.title.alternativeZastosowanie metody georadarowej (GPR) do badań obiektów archeologicznych na terenach leśnych (góra Ślęża, Polska)
dc.typeJournalArticle
dspace.entity.typePublication